งานห้องสมุด
งานของห้องสมุดแบ่งตามลักษณะของงานได้ 3 อย่าง คือ
1. งานบริหาร(Administration function)
หมายถึง การดำเนินงานหรือการทำงานของบุคลากรทุกฝ่ายในห้องสมุด เพื่อให้งานของห้องสมุดบรรลุวัตถุประสงค์ที่วางไว้ ได้แก่งานจัดดำเนินงานห้องสมุดเกี่ยวกับสถานที่ ครุภัณฑ์ บุคลากร การเงินและวัสดุอุปกรณ์ การกำหนดนโยบาย การจัดทำแผนปฏิบัติงาน โครงการต่าง ๆ การประเมินผลงาน และการประชาสัมพันธ์
2. งานเทคนิค (Technical function)
หมายถึง เป็นงานที่จะอำนวยความสะดวกแก่ผู้ใช้ ในการค้นคว้าจากห้องสมุด งานเทคนิค ได้แก่ การเลือกและจัดหาสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ และโสตทัศนวัสดุเข้าห้องสมุด การจัดหมู่หนังสือ และโสตทัศนวัสดุ การเตรียมหนังสือให้ยืม การจัดหมู่หนังสือขึ้นชั้น การซ่อมหนังสือและเย็บเล่มเข้าปก
3. งานบริการ (Service function)
หมายถึง เป็นงานที่อำนวยความสะดวกแก่ผู้ใช้ในด้านการอ่าน และส่งเสริมการอ่าน งานบริการ ได้แก่
การบริการให้อ่าน ให้ยืม ช่วยการค้นคว้า การจัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่าน
เราอาจจะเขียนเป็นแผนผังงานต่าง ๆ ได้ดังนี้
งานบริหาร
- งานนโยบาย
- งานบุคลากร
- งานสถานที่ ครุภัณฑ์
- งานการเงิน
- งานควบคุม ดูแล และติดตามผล
- งานเก็บสถิติ ประเมินผล และรายงาน
- งานประชาสัมพันธ์
- งานธุรการ
งานเทคนิค
- งานเลือกและจัดหาหนังสือ สิ่งพิมพ์ และโสตทัศนวัสดุ
- งานจัดหมู่ ทำบัตรรายการ และจัดพิมพ์
- งานจัดทำบรรณานุกรม และบรรณนิทัศน์
- งานเตรียมหนังสือ โสตทัศนวัสดุและสิ่งพิมพ์อื่น ๆ ออกบริการ
- งานซ่อมและเย็บเล่มเข้าปกวารสาร และหนังสือ
งานบริการ
- งานยืม - คืน
- งานบริการตอบคำถามและช่วยการค้นคว้า
- งานจัดกิจกรรมห้องสมุด
ความสำคัญของห้องสมุด
ห้องสมุด คือ สถานที่รวบรวมสรรพวิทยาการต่าง ๆ ในรูปของส่งพิมพ์ ได้แก่ หนังสือ วารสาร หนังสือพิมพ์ จุลสาร กฤตภาค ในรูปของต้นฉบับตัวเขียน เช่น สมุดข่อย และในรูปของโสตทัศนวัสดุและอุปกรณ์ เช่น เทป สไลด์ วิทยุ โทรทัศน์ วิดิทัศน์ ภาพ แผนที่ ลูกโลก เป็นต้น
คำว่า ห้องสมุด ภาษาอังกฤษ เรียกว่า Library
วัตถุประสงค์ของห้องสมุด
การจัดห้องสมุดมีวัตถุประสงค์ 5 ประการ คือ
1. เพื่อการศึกษา ห้องสมุดได้ให้การศึกษาด้วยตนเองแก่ผู้ใช้ โดยการจัดหาหนังสือ สิ่งพิมพ์
โสตทัศนวัสดุเข้าไว้ และจัดสิ่งเหล่านี้ให้ผู้ใช้ได้รับความสะดวกในการใช้พร้อมทั้งให้บริการแก่ ผู้ใช้ให้ได้ประโยชน์มากที่สุดดังตัวอย่างเช่น ห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดวิทยาลัย และมหาวิทยาลัย มีหน้าที่โดยตรงในการช่วยส่งเสริมและสนับสนุนให้การเรียนการสอนตามหลักสูตร ให้ได้ผลอย่างเต็มที่
2. เพื่อความรู้ ห้องสมุดเป็นแหล่งรวบรวมหนังสือ สิ่งพิมพ์อื่น ๆ และโสตทัศนวัสดุ ที่ให้ความรู้
ข้อเท็จจริงที่ถูกต้อง และบริการเคลื่อนไหวต่าง ๆ ทั้งนี้เป็นการสนองความใคร่รู้ใคร่เห็นอันเป็นธรรมชาติของมนุษย์
3. เพื่อการค้นคว้าวิจัย ห้องสมุดเป็นศูนย์กลางของวิทยาการต่าง ๆ ที่จะช่วยในการศึกษาค้นคว้าวิจัย เพื่อความก้าวหน้าทางวิชาการใหม่ ๆ
4. เพื่อความจรรโลงใจ ห้องสมุดเป็น ที่รวบรวมหนังสือหลายประเภท เช่น หนังสือศิลป ศาสนา วรรณคดี ชีวประวัติ ซึ่งเหนังสือเหล่านี้ได้ให้ความจรรโลงใจ หรือความสุขทางจิตใจแก่ผู้อ่านให้รู้สึกซาบซึ้งในสำนวนภาษาอันไพเราะ
5. เพิ่อสันทนาการ หรือ การบันเทิงพักผ่อนหย่อนใจ ห้องสมุดได้จัดให้มีหนังสือ สิ่งพิมพ์และโสตทัศนวัสดุแล้ว บางแห่งยังได้จัดบริการในทางบันเทิงที่จะช่วยให้คนได้รับความเพลิดเพลินทาง ใจ และใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ ทั้งยังเป็นการพักผ่อนหย่อนใจอีกด้วย
Ranganathan 5 laws
1. หนังสิอมีไว้ใช้(Book are for use)
2. ผู่อ่านได้หนังสือที่ตนจะอ่าน(Every Reader His or Her book)
3. หนังสือทุกเล่มมีผู้อ่าน(Every books its reader)
4. ประหยัดเวลาของผู้อ่าน(Save the time of the reader)
5. ห้องสมุดเป็นสถาบันที่มีการพัฒนาอย่างต่อเนี่อง(Library is growing organism)
Gorman Librarianship 1. ห้องสมุดมีไว้เพื่อให้บริการมนุษยชาติ (Libraries serve humanity)
2. ยอมรับการสื่อสารความรู้ในทุกรูปแบบ (Respect all forms by which knowledge is communicated)
3. ใช้เทคโนโลยีอย่างชาญฉลาดเพื่อเสริมสร้างบริการ (Use technology intelligently to enhance service)
4. เปิดเสรีในการเข้าถึงความรู้(Protect free access to knowledge) 24/7
5. เคารพรับสิ่งที่ผ่านมาและสร้างอนาคต (Honor the past and create the future)
Reference information serviceบริการเหล่านี้รองรับผู้ใช้ห้องสมุดเป็นพวกเขาแสวงหาการเข้าถึงข้อมูลในทุกรูปแบบทุกแหล่งข้อมูลเหล่านี้จะอยู่ ความสามารถเหล่านี้จำเป็นต้องมีความเข้าใจในข้อมูลพื้นฐานและทรัพยากรของพฤติกรรมการแสวงหาของผู้ใช้ข้อมูลและความคาดหวัง
พนักงานสนับสนุนห้องสมุดจะรู้ว่า :
1 ขอบเขตทั่วไปของคอลเลกชันห้องสมุดของซึ่งรวมถึงพื้นที่ของความแข็งแรงและคอลเลกชันพิเศษ
2 กฎหมายการมีส่วนร่วมในการให้บริการการอ้างอิงรวมถึงข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ใช้ความลับและสงวนลิขสิทธิ์
3 แหล่งข้อมูลการอ้างอิงข้อมูลพื้นฐานและชุมชน
4 รูปแบบการจำแนกและองค์กรสำหรับคอลเลกชัน
5 วิธีการค้นหาแบบพื้นฐานตัวเลือกการแสดง, และคำศัพท์ของรายการห้องสมุดของเว็บไซต์และเครื่องมือในการเข้าถึงข้อมูลอื่น ๆ
พนักงานสนับสนุนห้องสมุดจะสามารถไป :
6 ดำเนินการสัมภาษณ์การอ้างอิงที่มีประสิทธิภาพช่วยให้ผู้ใช้กำหนดข้อมูลที่ต้องการ
7 ตัดสินเมื่อการอ้างอิงถึงบรรณารักษ์หรือทรัพยากรที่อยู่นอกห้องสมุดเป็นสิ่งที่จำเป็นและใช้วิธีการอ้างอิงที่เหมาะสม
8 ผู้สอนในขั้นตอนการวิจัยพื้นฐานรวมถึงการใช้แคตตาล็อกห้องสมุดของฐานข้อมูลทั่วไปและการค้นหาเว็บและวัสดุตั้งอยู่ในห้องสมุด
9 ใช้ทักษะการค้นหาขั้นพื้นฐานที่จะหาข้อมูลในการพิมพ์ที่ไม่ใช่พิมพ์และทรัพยากรดิจิตอล
10 ใช้เครื่องมือพัฒนาท้องถิ่นเช่นคู่มือเรื่องคำถามที่พบบ่อยและทรัพยากรอื่น ๆ ที่ให้คำแนะนำการตอบการร้องขอข้อมูล
11 ช่วยให้ผู้ใช้เลือกทรัพยากรสารสนเทศที่เหมาะสมที่สุดเพื่อตอบสนองความต้องการและประเมินคุณภาพของสกุลเงินและอำนาจหน้าที่ของข้อมูลที่ดึง
12 ระบุและค้นหาข้อมูลในทุกรูปแบบและช่วยให้ผู้ใช้ในการเรียกวัสดุรวมทั้งบันทึกที่ถือไว้ในประเทศ
13 แปลรูปแบบการบันทึกและการอ้างอิงบรรณานุกรม
ในด้านเศรษฐกิจพนักงานสนับสนุนห้องสมุดจะรู้ว่า :
1 ขอบเขตทั่วไปของคอลเลกชันห้องสมุดของซึ่งรวมถึงพื้นที่ของความแข็งแรงและคอลเลกชันพิเศษ
2 กฎหมายการมีส่วนร่วมในการให้บริการการอ้างอิงรวมถึงข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ใช้ความลับและสงวนลิขสิทธิ์
3 แหล่งข้อมูลการอ้างอิงข้อมูลพื้นฐานและชุมชน
4 รูปแบบการจำแนกและองค์กรสำหรับคอลเลกชัน
5 วิธีการค้นหาแบบพื้นฐานตัวเลือกการแสดง, และคำศัพท์ของรายการห้องสมุดของเว็บไซต์และเครื่องมือในการเข้าถึงข้อมูลอื่น ๆ
พนักงานสนับสนุนห้องสมุดจะสามารถไป :
6 ดำเนินการสัมภาษณ์การอ้างอิงที่มีประสิทธิภาพช่วยให้ผู้ใช้กำหนดข้อมูลที่ต้องการ
7 ตัดสินเมื่อการอ้างอิงถึงบรรณารักษ์หรือทรัพยากรที่อยู่นอกห้องสมุดเป็นสิ่งที่จำเป็นและใช้วิธีการอ้างอิงที่เหมาะสม
8 ผู้สอนในขั้นตอนการวิจัยพื้นฐานรวมถึงการใช้แคตตาล็อกห้องสมุดของฐานข้อมูลทั่วไปและการค้นหาเว็บและวัสดุตั้งอยู่ในห้องสมุด
9 ใช้ทักษะการค้นหาขั้นพื้นฐานที่จะหาข้อมูลในการพิมพ์ที่ไม่ใช่พิมพ์และทรัพยากรดิจิตอล
10 ใช้เครื่องมือพัฒนาท้องถิ่นเช่นคู่มือเรื่องคำถามที่พบบ่อยและทรัพยากรอื่น ๆ ที่ให้คำแนะนำการตอบการร้องขอข้อมูล
11 ช่วยให้ผู้ใช้เลือกทรัพยากรสารสนเทศที่เหมาะสมที่สุดเพื่อตอบสนองความต้องการและประเมินคุณภาพของสกุลเงินและอำนาจหน้าที่ของข้อมูลที่ดึง
12 ระบุและค้นหาข้อมูลในทุกรูปแบบและช่วยให้ผู้ใช้ในการเรียกวัสดุรวมทั้งบันทึกที่ถือไว้ในประเทศ
13 แปลรูปแบบการบันทึกและการอ้างอิงบรรณานุกรม
ประหยัดงบประมาณในการจัดซื้อ ผู้ใช้สามารถนำเงินที่จะจัดซื้อหนังสือ วารสาร หนังสิพิมพ์ เพื่อหา ความรู้ เพื่อความก้าวหน้าทางวิชาการของตนไปใช้สอยในด้านอื่นได้อย่างเต็มที่
จัดหามาให้บริการอย่างเท่าเทียมกัน โดยไม่คิดมูลค่า หรือถ้าเป็นบริการพิเศษ เช่น ต้องการถ่ายสำเนาเอกสารก็จะคิดราคาที่ต่ำที่สุดเสมอ
ในทางวัฒนธรรมหน้าที่ในการผดุงไว้ซึ่งวัฒนธรรมของชาติบ้านเมือง
การจัดการบริการห้องสมุดจึงมักต้องพิจารณาให้สอดคล้องกับ วัฒนธรรม
– ประเพณีขันดอกอาจจะจัดนิทรรศการร่วมฉลองด้วย
– ทำนุบำรุงจัดเก็บเอกสารที่เกี่ยวกับท้องถิ่น เป็นแหล่งเรียนรู้
บริการห้องสมุดใดที่ไม่สนับสนุนส่งเสริมประเพณี และเอกลักษณ์ของสังคมที่ห้องสมุดสังกัด ย่อมไม่สามารถผสานเป็นองค์กรของสังคม
การเมืองและการปกครองบริการของห้องสมุด มีภาระหน้าที่สำคัญประการหนึ่ง คือ การส่งเสริมระบอบการเมือง และการปกครองของบ้านเมือง การจัดหนังสือเพื่อ บริการความรู้แก่ชนทุกระดับ ตั้งแต่ เด็กเล็กจนถึงคนชรา ก็ล้วนมีจุดมุ่งหมาย เพื่อส่ง เสริมชาติ บ้านเมือง เพื่อให้คนทุกคนมีความรู้มีสติปัญญา มีความก้าวหน้าในอาชีพของบุคคล แต่ละคนทั้งสิ้น เมื่อทุกคนในชาติมีความรู้ดี เศรษฐกิจดี ความรอบรู้เกี่ยวกับระบอบการเมือง การปกครองในชาติบ้านเมืองดีจะช่วยให้ผู้ใช้ได้เข้าใจในสภาพบ้านเมืองดีขึ้น และ ช่วยสนับสนุนการปกครองในระบอบที่บ้านเมืองตนใช้อยู่ได้ยิ่งขึ้น ประเทศชาติก็จะเจริญรุ่งเรืองในที่สุด
บทบาทของงานบริการห้องสมุดจึงไม่จำกัดอยู่เพียงจัดหาหนังสือมาให้ประชาชนอ่านเท่านั้น อาจใช้วิธีการส่งเสริมการจัดกิจกรรม ให้กว้างขวางขึ้น เช่น จัดสัมมนา จัด อภิปราย จัดฉายภาพยนตร์ เพื่อส่งเสริมความรู้ของผู้ใช้ในด้านที่เกี่ยวกับการเมือง วิถีทางการปกครองแบบต่างๆ หรือสัมมนาปัญหาที่บ้านเมืองประสบอยู่ในขณะนั้น
