บริการยืม-คืน/จ่าย-รับ(Circulation Service)
บริการยืม-คืนทรัพยากรสารสนเทศ (Circulation Service)
บริการยืม-คืนทรัพยากรสารสนเทศ เป็นบริการให้ยืมและคืนทรัพยากรสารสนเทศด้วยระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ด้วยเครื่อง
คอมพิวเตอร์ ผู้ใช้บริการสามารถติดต่อยืมและคืนทรัพยากรสารสนเทศได้ที่เคาน์เตอร์บริการยืม-คืน โดยใช้บัตรนักศึกษา
บัตรข้าราชการ / พนักงานมหาวิทยาลัย ที่ติดรหัสบาร์โค้ดสมาชิกห้องสมุด สำหรับบุคลากรคณะแพทยศาสตร์ใช้บัตรบุคลากร
ที่ออกโดยคณะที่ติดรหัสบาร์โค้ดสมาชิกห้องสมุด
คอมพิวเตอร์ ผู้ใช้บริการสามารถติดต่อยืมและคืนทรัพยากรสารสนเทศได้ที่เคาน์เตอร์บริการยืม-คืน โดยใช้บัตรนักศึกษา
บัตรข้าราชการ / พนักงานมหาวิทยาลัย ที่ติดรหัสบาร์โค้ดสมาชิกห้องสมุด สำหรับบุคลากรคณะแพทยศาสตร์ใช้บัตรบุคลากร
ที่ออกโดยคณะที่ติดรหัสบาร์โค้ดสมาชิกห้องสมุด
ระเบียบการยืม
1.ผู้ยืมต้องใช้บัตรสมาชิกของตนเองในการยืม และรับผิดชอบทรัพยากรสารสนเทศที่มีอยู่ในรายการยืมของตนเอง
2.ผู้ยืมสามารถยืมทรัพยากรสารสนเทศติดต่อกันได้อีก 2 ครั้ง ยกเว้นกรณีที่ทรัพยากรสารสนเทศมีผู้จอง
3.ผู้ยืมไม่สามารถยืมทรัพยากรสารสนเทศได้ กรณีที่บัตรหมดอายุ หรือ ค้างค่าปรับเกิน 500 บาท
4.ไม่มอบบัตรสมาชิกของตนเอง หรือ บัตรที่ใช้เป็นบัตรสมาชิกของตนเองให้ผู้อื่นนำมายืม
5.หากยืมทรัพยากรสารสนเทศเกินกำหนดส่ง จะต้องชำระค่าปรับตามระเบียบห้องสมุด /วัน/รายการ
6.กรณีที่ทรัพยากรสารสนเทศชำรุดเสียหาย หรือ สูญหาย ผู้ยืมต้องชำระค่าชำรุดเสียหายหรือ ซื้อทดแทนตามระเบียบ
ของห้องสมุด
ของห้องสมุด
ปรัชญาการบริการ ยืม-คืน
ให้ความเท่าเทียม และเป็นธรรมในการเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศห้องสมุด Guarantee equal and fair access to the library collection
กำหนดนโยบายและระเบียบโดยมีวัตถุประสงค์ให้มีการเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศไห้มากที่สุด Therefore, libraries determine circulation policies and routines with the goal of providing maximum access to the materials
หอสมุดจัดสถานที่สำหรับให้บริการยืม-คืนหนังสือไว้บริเวณห้องโถงชั้น 1 ผู้ประสงค์จะยืม-คืนหนังสือของหอสมุด ต้องนำบัตรยืมวัสดุการศึกษามาด้วยทุกครั้ง หอสมุดไม่อนุญาตให้ใช้บัตรยืมวัสดุการศึกษาของผู้อื่น
การยืม นำตัวเล่มหนังสือที่ต้องการยืมและบัตรยืมวัสดุการศึกษา ยื่นต่อเจ้าหน้าที่ให้ยืม เพื่อทำการยืมและประทับตราวันกำหนดส่ง
การคืน นำตัวเล่มหนังสือที่ต้องการคืนยื่นต่อเจ้าหน้าที่รับคืน เพื่อให้เจ้าหน้าที่ทำการรับคืน และประทับรับคืน
การยืมต่อ เมื่อนำหนังสือมาคืนและต้องการยืมหนังสือเล่มนั้นต่อ ให้แจ้งการยืมต่อให้เจ้าหน้าที่ทราบก่อน การยืมต่อ สามารถยืมต่อได้อีก 2 ครั้ง และผู้ยืมสามารถยืมหนังสือเล่มนั้น ๆ ต่อได้ก็ต่อเมื่อหนังสือเล่มนั้น ๆ ไม่มีผู้ใดจองไว้
บทบาทหน้าที่ ของบริการยืม คืน
1) การควบคุมงานบริการยืม-คืน บริการยืม-คืนนับเป็นบริการพื้นฐานที่ต้องมีในห้องสมุดสมัยใหม่ สืบเนื่องมาจากภารกิจของห้องสมุดรวมทั้งเป้าหมายขององค์กร ได้แก่ ผู้ใช้ทุกคนสามารถเข้าถึงสารสนเทศได้ สิทธิในการได้รับบริการอย่างเท่าเทียม และ ตอบสนองความต้องการมีสารสนเทศไว้ในมือ UC Berkeley Goal Library Access: We provide timely, convenient, and equitable access to materials.
2) ประชาสัมพันธ์ห้องสมุด งานบริการยืม-คืน เป็นจุดบริการแรกที่ผู้ใช้จะมองเห็นและเข้ามาติดต่อมากในงานห้องสมุด ความประทับใจจากความช่วยเหลือและบริการที่ได้รับจึงมีผลต่อทัศนคติของผู้ใช้ ซึ่งบริการนี้อาจเป็นสิ่งตัดสินคุณภาพการบริการของห้องสมุด
its role in influencing the users' opinion regarding the quality of the library's service
ห้องสมุดที่มีการยืม-คืนด้วยตนเอง (Self check out/in) มีโต๊ะประชาสัมพันธ์its role in influencing the users' opinion regarding the quality of the library's service
(PHILIP J. McNIFF, p. 14) https://www.ideals.uiuc.edu/bitstream/handle/2142/5736/librarytrendsv6i1d_opt.pdf?sequence=1
การประชาสัมพันธ์
จุดที่มีการบริการทั้งหมด ถือว่าเป็นการสร้างความสัมพันธ์กับผู้รับบริการAlmost every transaction in a library is an act of customer relations
ผู้ใช้คาดหวัง เจ้าหน้าที่ห้องสมุดทราบทุกๆ เรื่อง Patrons expect library staff to know everything
สาเหตุที่ผู้ใช้ไม่พอใจ
• ไม่สามารถหาสิ่งที่ต้องการได้
• ไม่ได้รับการแจ้งเตือนกำหนดการส่ง หรือแจ้งเตือนการส่งช้า
• ระยะเวลาในการยืมสั้น
• จำกัดครั้งการยืมต่อ
• ค่าปรับ
• เสียงรบกวน
• ไม่พอใจบริการที่ได้รับจากบรรณารักษ์
• ร้อนหรือเย็นเกินไป
• เครื่องสำเนาเอกสาร คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์ ต่างๆไม่ทำงาน
การจัดการห้องสมุดขนาดเล็ก บรรณารักษ์ทำหน้าที่ดูแลงาน เจ้าหน้าที่ กำหนดนโยบาย ขั้นตอนการดำเนินงาน กฎระเบียบ และแนะนำดูแลการทำงานเจ้าหน้าที่
In small libraries all the administrative duties, including those of the circulation department, are assumed by the librarian. He selects and organizes the staff, establishes the policies, outlines procedures and routines, and supervises the work of the staff.
การจัดหมวดหมู่สำหรับห้องสมุดขนาดเล็ก นอกจากการจัดด้วยระบบดิวอี้ ด้วยการแบ่งหมวดหมู่ ครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 ไปแล้วเรายังมีวิธีที่ง่ายและไม่ต้องวิเคราะห์เนื้อหา ซึ่งจะปรับใช้กับห้องสมุดที่มีผู้ปฏิบัติงานเพียงคนเดียว หรือมีน้อยโดยวิธีการ จัดหมวดหมู่ใหญ่ครั้งเดียว คือ แยกประเภทตามการแบ่งครั้งที่ 1 โดยอิงหมวดหมู่ของดิวอี้เหมือนเดิม คือ 000 – 900 แต่เราจะไม่ต้องวิเคราะห์ลึกลงไป เอาถึงแค่หมวดใหญ่ แยกเป็น หมวดไว้ คือ
000 ความรู้ทั่วไป
100 ปรัชญา
200 ศาสนา
300 สังคมศาสตร์
400 ภาษาศาสตร์
500 วิทยาศาสตร์
600 เทคโนโลยีหรือวิทยาศาสตร์ประยุกต์
700 ศิลปะและการบันเทิง
800 วรรณคดี
900 ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์
100 ปรัชญา
200 ศาสนา
300 สังคมศาสตร์
400 ภาษาศาสตร์
500 วิทยาศาสตร์
600 เทคโนโลยีหรือวิทยาศาสตร์ประยุกต์
700 ศิลปะและการบันเทิง
800 วรรณคดี
900 ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์
ย หนังสือสำหรับเด็ก (หมายถึงหนังสือที่เหมาะสำหรับให้เด็ก อ่าน ดูรูป หรือผู้ปกครอง ครู อ่านให้ฟัง ไม่ใช่หนังสือที่เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับเด็ก)
น นวนิยาย (อาจแยก นวนิยาย ไทย จีนกำลังภายใน
หรือนวนิยายแปลก็ได้)
รส. เรื่องสั้น (ลักษณะของเรื่องสั้นมีอยู่ 6 ลักษณะดังนี้
1.มีโครงเรื่อง
2. มีจุดมุ่งหมายของเรื่องอย่างเดียว
3. มีตัวละครน้อย
4. ใช้เวลาน้อย
5.มีขนาดสั้นกะทัดรัด
6. มีความกระชับรัดกุมทุกๆด้าน)
เมื่อวิเคราะห์เลขหมู่และจัดไว้เป็นหมวดต่าง ๆ แล้ว เราก็จะไปสู่ขั้นตอนของการติดแถบสีเลย เพื่อกำหนดที่อยู่ให้หนังสือหมวดหมู่เดียวกันได้อยู่ด้วยกัน และสามารถให้ นักเรียน หรือบรรณารักษ์อาสาจัดเก็บหนังสือได้โดยง่าย
ห้องสมุดขนาดใหญ่ มีหัวหน้าแผนก (department head) ดูแลบรรณารักษ์ โดยบรรณารักษ์ดูแลงานด้านการจัดการIn larger libraries a, department head responsible to the librarian, assumes these administrative duties.
ห้องสมุดขนาดใหญ่มาก จะมีหัวหน้างาน (circulation chief ) ดูแล ภายใต้การควบคุมของผู้ช่วยบรรณารักษ์ (assistant librarian) และหัวหน้าบรรณารักษ์ที่ทำหน้าที่ดูแล (division supervisor) May report to an or a, representing the circulation staff in dealing with the public and with higher library authorities.
ความรู้และทักษะที่ต้องการ
• มีใจรักในงานบริการ มีความอดทนสูง
• มีความรู้เกี่ยวกับทรัพยากรที่มีไว้บริการ
• มีทักษะการใช้คอมพิวเตอร์ ฐานข้อมูล OPAC
• มีไหวพริบในการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
• มีมนุษยสัมพันธ์ดี
การจัดการบุคลากรในการบริการ• It is important to have an experienced staff member on duty
• Full-time staff usually work one night a week and weekends
• There are busy periods and slow periods
คุณสมบัติ บรรณารักษ์The librarian in charge of the circulation department, no matter what the size or type of organization, must be
A ware of the latest ideas and techniques employed in this field.
He must constantly examine the methods used in his own library, in relation to new developments and to the quality of service called for in his particular situation.
คุณสมบัติ เจ้าหน้าที่
• the staff must have a familiarity with the holdings of the library, Each person on the staff should be given an opportunity to get a good over-all picture of the workings of the entire library a knowledge of the needs and interests of the users
• an appreciation of the techniques employed in carrying out the service policies of the institution
• a willingness to cooperate with the other departments of the library.
• The circulation department workers can assist the acquisition department by sending along promptly the titles of new books recommended by the borrowers.
• In the course of readers' advisory work, formal or informal, the circulation staff learns of new areas of subject interest which might not be covered adequately by the library's hold- ings.
คุณสมบัติ เจ้าหน้าที่Circulation staff need to:
– Enjoy working with the public
– Be accurate ถูกต้อง
– Be adaptable ปรับได้ ยืดหยุ่น
– Be dependable เชื่อถือได้
– Be able to problem solve แก้ปัญหา
– Be able to work without close supervision รับผิดชอบ
The entire circulation staff should be – Encouraged to make recommendations for simplifying records and operations.
– The layout of the department-lighting, furniture, supplies, and equipment will demand the attention of the department head.
งานที่เกี่ยวข้องการยืมและการคืน
บริการจอง
การจองหนังสือ (Hold)
ผู้ใช้บริการที่มีความประสงค์จะจองทรัพยากรสารสนเทศที่มีผู้อื่นยืมออกไปก่อน โดยสามารถจองได้จากหน้าจอสืบทรัพยากรสารสนเทศ OPAC Search เพื่อให้ห้องสมุดจัดเก็บทรัพยากรสารสนเทศนั้นเมื่อได้รับคืน ทั้งนี้ห้องสมุดจะจัดเก็บไว้ที่ตู้หนังสือจอง เคาน์เตอร์บริการยืม-คืน เป็นเวลา 3 วัน (นับวันที่ถัดจากวันรับคืน) เมื่อเกินกำหนดจะนำขึ้นชั้นบริการตามปกติ
บริการสำรอง
ระบบงานยืมคืนอัตโนมัติการลงทะเบียนผู้ใช้
การยืมหนังสือต่อ (Renew)
ในกรณีที่ทรัพยากรสารสนเทศครบกำหนดส่ง และไม่มีผู้จองผู้ใช้บริการสามารถยืมต่อ (Renew)ได้อีก โดยยืมต่อด้วยตนเอง คลิก
การยืม และการคืน (Check-in and Check-out)
1. บริการยืมคืนทรัพยากรห้องสมุดประเภทต่างๆ ได้แก่ หนังสือ หนังสือสำรอง วารสาร วิทยานิพนธ์ รายงานการวิจัย สิ่งพิมพ์บริจาค สิ่งพิมพ์เบ็ดเตล็ด ซีดีรอม
2. กำหนดระยะเวลาในการยืม-คืนทรัพยากรสารสนเทศ ตามนโยบายสถาบัน โดยทั่วไป หากมีทรัพยากรมีน้อย มีอัตราการยืมสูง ช่วงเวลาการให้ยืมจะสั้น เพื่อให้ผู้อื่นมีโอกาสได้ใช้
3. บริการรับจองสิ่งพิมพ์ที่มีผู้ยืมออก ให้บริการต่ออายุการยืมอัตโนมัติ
4. บริการหนังสือสำรอง
บริการหนังสือสำรอง (Reserve Book)บริการหนังสือสำรอง เป็นบริการที่อาจารย์สามารถแจ้งรายชื่อ หนังสือ หรือเอกสารที่มีจำนวนจำกัด แต่มีผู้เรียนจำนวนมากในแต่ละภาคการศึกษาให้ห้องสมุดจัดทำเป็นหนังสือสำรอง เพื่อให้หนังสือหรือเอกสารดังกล่าวหมุนเวียนใช้อย่างต่อเนื่อง
5. บริการตรวจสอบหนังสือ เมื่อผู้ใช้หาตัวเล่มจากชั้นไม่พบ
6. ปรับสิ่งพิมพ์เกินกำหนดส่ง / เสียหาย กำหนดอัตราการปรับ และออกใบเสร็จรับเงิน
Grace period ข้อดี ยืดหยุ่นกรณีพิเศษ ข้อเสีย ยืดอายุการส่งโดยผู้ใช้
7. บริการตอบคำถามชี้แนะสารนิเทศแก่ผู้ใช้ภายในห้องสมุด และผู้ติดต่อสอบถามทางโทรศัพท์
8. บริการยืมระหว่างห้องสมุด (ภายใน) การจัดส่งเอกสาร
9. บริการล็อคเกอร์รับฝากสิ่งของ ตรวจกระเป๋า และสิ่งของที่ผู้ใช้บริการนำติดตัวก่อนออกจากห้องสมุด
ค่าปรับ
• เพื่อกระจายการเข้าถึงให้ผู้อื่น
• การมีความรับผิดชอบ
• มีวัตถุประสงค์เพื่อกระตุ้นให้มีการส่งคืนตามเวลาที่กำหนด
การกำหนดค่าปรับ
• การกำหนดจำนวนแตกต่างกัน
• ค่าปรับสำหรับการยืมระยะสั้นจะสูงกว่ากำหนดยืมระยะยาว
• ค่าปรับทรัพยากรสารสนเทศแต่ละประเภทจะมีความแตกต่างกัน
• ควรส่งเอกสารแจ้งเตือนวันส่ง
การจัดการปัญหาในการปรับ
• มีการยกเว้น (Amnesty Programs)
• มีการผ่อนผัน (Grace period)
• หากไม่มีการส่งคืน และ ไม่จ่ายค่าปรับ สิทธิการใช้ห้องสมุดถูกระงับ เช่น การยกเลิกความเป็นสมาชิก หรือ งดเว้นการให้บริการยืม
• ในบางห้องสมุดอาจมีการใช้บริการติดตามจากบริษัทที่มีบริการติดตาม (น้อยมาก)
• ห้องสมุดมหาวิทยาลัยจะทำเรื่องขอระงับการออก transcripts หรือระงับการอนุมัติสำเร็จการศึกษา
• หลังจาก grace period ควรกำหนดค่าปรับเป็นจำนวนที่กำหนดโดยไม่นับตามจำนวนค่าปรับจริง
• การกำหนด Grace period ให้สอดคล้องกับระยะเวลาการยืม
• หากมีหนี้สินที่ยังไม่ได้ชำระเกินจำนวนเงินที่กำหนดโดยห้องสมุด เช่น 300 บาท จะไม่อนุญาตให้ยืมทรัพยากรอื่นๆได้
• มีการติดประกาศแจ้งขอความร่วมมือ
• มีการแจ้งเตือนเป็นระยะก่อนดำเนินการใดๆ ในการจำกัดสิทธิ
การจ่ายค่าปรับ
• จ่ายทีบริการยืม - คืน
• จ่ายผ่านระบบอัตโนมัติ (Automated systems automatically calculate fines)
• เปิดให้มีการผ่อนผันการต่อรองระหว่างผู้ยืมและเจ้าหน้าที่
• สำหรับห้องสมุดมหาวิทยาลัย ค่าปรับจะต้องนำส่งมหาวิทยาลัย เนื่องจากเป็นเงินรายได้ แต่สามารถทำโครงการขอใช้งบประมาณจากเงินค่าปรับได้
ค่าสมาชิก ค่าธรรมเนียม
• Libraries charge fees for damaged books and lost books
• Policies vary from library to library
• At GPC:
• We charge a set amount. It does not vary from item to item.
• Lost book charge + processing fee
จริยธรรมในการบริการ
ALA Code of Ethics
• reaffirms the librarian’s duty to protect each user’s right to privacy with respect to library records
• Circulation staff are ethically bound not to reveal what users have checked out and have an obligation to prevent others from obtaining this information
การจัดการชั้น
• Libraries must have an accurate and efficient shelving operation
• Mis-shelved items are considered “lost”
• Most collections are sorted by format
• Books are arranged by classification number – Dewey or Library of Congress
• The concept is to group books together by subject and within each subject by author
• Shelf-reading – act of regularly checking the order of materials on the shelves
• Shivers frequently have to shift books to create space
• Place frequently used materials in easily accessible places
• Keep related materials together
• Arrange materials logically
• Shifting requires a great deal of planning
การดูแลรักษา
• Circulation staff should set an example about how to handle library materials
• Staff training is important
• All materials should be handled properly
• Look for items that need to be repaired or sent to the bindery
การรักษาความปลอดภัย
• Some libraries have a security gate and/or a security guard
• Materials may have a security strip (trigger or target) which needs to be desensitized
• Circulation Staff are usually responsible for notifying security in the event of theft or inappropriate behavior by customers
การจัดเก็บทะเบียนผู้ใช้
1. เพื่อจำแนกว่าใครบ้างที่มีสิทธิ์ยืมทรัพยากร หรือมีสิทธิ์ใช้บริการของสถาบันบริการสารสนเทศ
2. ข้อมูลส่วนบุคคล ได้แก่ ชื่อ ที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ เพื่อสะดวกในการติดต่อกับผู้ใช้ เช่น การแจ้งให้มารับรายการที่จองไว้ การทวงรายการที่ค้างส่ง เป็นต้น
3. สถาบันสารสนเทศจำเป็นต้องทราบกลุ่มเป้าหมาย และลักษณะกลุ่มเป้าหมายที่จะให้บริการ
ทะเบียนผู้ใช้ - ข้อมูลกลุ่มเป้าหมายที่จะให้บริการ
1. ข้อมูลเกี่ยวกับ อายุ อาชีพ ความสนใจ จะช่วยในการวางแผนการบริการและการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ
2. แฟ้มข้อมูลผู้ใช้ต้องปรับปรุงให้เป็นปัจจุบันเสมอ
3. บุคลากรผู้ปฏิบัติงานต้องทราบขั้นตอนการลงทะเบียนเป็นอย่างดี
4. มีความรู้ในงานบริการต่างๆของห้องสมุดสามารถตอบคำถามเกี่ยวกับบริการและทรัพยากรที่ให้บริการได้
5. มีมนุษยสัมพันธ์ ต้องไม่รำคาญที่จะตอบคำถาม เพราะความประทับใจครั้งแรกเป็นสิ่งสำคัญที่จะดึงดูดผู้ใช้
6. ผู้ทำหน้าที่ลงทะเบียนผู้ใช้ได้แก่เจ้าหน้าที่ห้องสมุด นักศึกษาช่วยงาน และผู้ช่วยบรรณารักษ์ (ข้อมูลการยืม)
ระบบงานยืมคืนอัตโนมัติ
ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ
The Integrated Library System -ILS
The Automated Library System
The Library Automation System
Library Automation
1. พัฒนาขึ้นเอง (In-house Developed System) ALIST สถาบันอุดมศึกษา สงขลา
2. ยืมและนำมาดัดแปลงเพื่อความเหมาะสมกับห้องสมุดของหน่วยงานนั้น (Adapted System) ระบบห้องสมุดอัตโนมัติโอเพนซอร์ส (Open sources)
3. ซื้อโปรแกรมสำเร็จรูป (Turnkey System) โปรแกรมห้องสมุดอัตโนมัติ "ทรงไทย"
4. ร่วมใช้กับผู้อื่น (Share-System) consortial ILS
ระบบงานยืมคืนอัตโนมัติ
ระบบห้องสมุดอัตโนมัติสำเร็จรูปที่นิยมใช้
1. ระบบ URICA บริษัท Universal Communication System
2. ระบบDYNIX บริษัท LIBNETS ตัวแทน MARQIS
3. ระบบ TINLIB บริษัท SCT Computer
4. ระบบ INNOPAC
5. ระบบ VTLS บริษัท Book Promotion
ระบบงานยืมคืนอัตโนมัติ
ประกอบด้วยชุดโปรแกรม หรือโมดูล (Module) ต่างๆ ที่ช่วยในการปฏิบัติงานห้องสมุดได้ครบวงจร
INNOPAC
1. ลงรายการ (Cataloging Module)
2. สืบค้น (OPAC Module)
3. ฐานข้อมูลสารสนเทศชุมชน (Community Information Database Module)
ใช้สร้างและจัดการฐานข้อมูลต่างๆเกี่ยวกับหน่วยงานและบริการต่างๆรายวิชาที่เปิดสอนในสถาบัน
4. ฐานข้อมูลอ้างอิง (Reference Database Module)
ใช้สร้างและจัดการเกี่ยวกับดัชนี และสาระสังเขปความจากวารสาร หนังสือพิมพ์ อาจจะสร้างขึ้นเอง หรือซื้อจากบริษัทผู้ผลิตต่างๆ
เช่น H.W. wilson,และฐานข้อมูลต่างๆได้แก่ ERIC,LAC,APA
เช่น H.W. wilson,และฐานข้อมูลต่างๆได้แก่ ERIC,LAC,APA
5. เชื่อมต่อกับระบบอื่นๆ และ ฐานข้อมูล
(Electronic Gateways to other systems and Database Module)
(Electronic Gateways to other systems and Database Module)
สามารถเชื่อมกับระบบฐานข้อมูลอื่นๆโดยการใช้โปรโตคอล Z39.50,Gopher,WWW.Telnet
6. จัดซื้อจัดหา (Acquisition Module)
7. วารสาร (Serial Controls Module)
8. ยืม- คืน (Circulation Module)
9. การจอง (Material Booking Module)
10. การยืมระหว่างห้องสมุด (Inter-Library Loan Module)
โปรแกรมรหัสเปิด (OpenSources)
โมดูลและคุณสมบัติการทำงานของโปรแกรม Koha
1. งานบริการยืม-คืน (Circulation)
2. งานวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ (Cataloging)
3. งานจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ (Acquisitions)
4. การจัดการวารสารและสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง (Serials)
5. การจัดการเรื่องการจองทรัพยากรสารสนเทศ (Reserves)
6. ระบบจัดการสมาชิก (Patron Management)
7. ระบบการจัดการห้องสมุดสาขา (Branch Relationships)
8. ระบบสืบค้น (OPAC)
OpenBiblio ห้องสมุดขนาดกลาง
Koha ห้องสมุดขนาดใหญ่
PhpMylibrary ห้องสมุดขนาดเล็ก
Emilda ห้องสมุดโรงเรียน
Vufind ห้องสมุดมหาวิทยาลัย
PhpMyBibli (PMB) เป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติขนาดใหญ่
Circulation Module
1. การยืม คืน
2. การจอง
3. การยืมต่อของสารนิเทศต่างๆ (อัตโนมัติ)
4. การปรับ
5. การออกใบเสร็จรับเงิน
6. การเก็บทะเบียนผู้ใช้ไว้
7. การทวงถามรายการค้างส่งทางจดหมายอิเล็กทรอนิกส์
8. การตรวจสอบรายละเอียดของค่าปรับที่ค้างชำระ
9. ตรวจสอบรายการสารนิเทศที่ครอบครองไว้
10. สำรองหนังสือ
11. สถิติเกี่ยวกับการยืมสามารถสืบค้นได้ตลอดเวลา
12. สามารถค้นข้อมูลย้อนหลังได้ถึง 3 ปี
13. การจัดทำรายงานสถิติการยืมที่สมบูรณ์ เพื่อเปรียบเทียบกับ สถิติของเดือนที่ผ่านมา
เทคโนโลยีที่มีการนำมาใช้ในบริการยืม คืน
1. เทคโนโลยีรหัสแถบ (Barcode)
2. คิวอาร์โค๊ด (QR Code, 2D Barcode)
3. เทคโนโลยีอาร์เอฟไอดี (Radio Frequency Identify - RFID)
The librarian in charge of the circulation department, no matter what the size or type of organization, must be aware of the latest ideas and techniques employed in this field. He must constantly examine the methods used in his own library, in relation to new developments and to the quality of service called for in his particular situation.
เทคโนโลยีรหัสแถบ (Bar code)
เป็นการกำหนดรหัสในรูปแบบแถบสีขาว และสีดำ ที่มีความแตกต่างด้านความกว้างแทนตัวเลข และตัวอักษร ฃ
1. งานยืม คืน 2. งานทะเบียนผู้ใช้ (บัตรสมาชิก) เลขเรียกหนังสือ เลขทะเบียน และชื่อหนังสือติดบนหนังสือ
รหัสบาร์โค๊ดแบบ 2 มิติ (QR code, 2D Barcode)
เป็นเทคโนโลยีที่อยู่กึ่งกลางระหว่างรหัสบาร์โค๊ด (แบบธรรมดา) และเทคโนโลยีอาร์เอฟไอดี
ลักษณะเด่นของรหัสบาร์โค๊ดแบบ 2 มิติ คือ
ในส่วนของการผลิตจะไม่มีค่าใช้จ่าย (zero budget) เพราะสามารถผลิตจากระบบการทำรายการห้องสมุด และสามารถพิมพ์ออกมาเพื่อทำการติดที่ตัวเล่มหนังสือได้ทันที โดยการนำมาใช้ต้องจัดทำบาร์โค๊ด 2 มิติ 2 ดวง
ดวงที่ 1 เพื่อทำการจัดเก็บเฉพาะข้อมูลทางบรรณานุกรมของหนังสือ
ดวงที่ 2 เพื่อใช้ทำการยืมคืนหนังสือ
ในอนาคตศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีแห่งชาติจะทำการขยายแนวความคิดนี้โดยร่วมมือกับหอสมุดแห่งชาติ ในการกำหนดบาร์โค้ด 2 มิติให้กับสำนักพิมพ์ ผู้จัดพิมพ์หนังสือที่ยื่นความจำนงในการขอรับหมายเลขประจำหนังสือสากล (ISBN) เพื่อเป็นตัวแทนข้อมูลทางบรรณานุกรมแบบเดิม หรือ Cataloging in Publication (CIP) และเพื่อเป็นจุดเริ่มต้นในการใช้ประโยชน์จากบาร์โค้ด 2 มิติ
QR Codes: How they Work
• 2D Barcode สามารถเก็บข้อมูลได้ทั้งแนวตั้งและแนวนอน สามารถเก็บข้อมูลได้มากกว่า 4,000 ตัวอักษรหรือมากกว่าบาร์โค้ดปกติ 200 เท่า สามารถบรรจุข้อความได้หลากหลายภาษา รวมทั้งภาษาไทย สามารถใช้อุปกรณ์อ่าน (Barcode Reader) ได้มากอุปกรณ์กว่าบาร์โค้ดปกติ ตั้งแต่อุปกรณ์อ่านแบบแท่ง หรือแบบยิงที่ใช้หันมานาน Web Cam และกล้องถ่ายภาพจากอุปกรณ์โทรศัพท์พกพาได้ด้วย
• ในปัจจุบันมีการนำ 2D Barcode มาประยุกต์ใช้กับการบริการในห้องสมุดไว้หลากหลาย ดังเช่น การให้บริการยืม/คืน บริการหนังสือใหม่ การจัดทำข้อมูล CIP ของหนังสือ ของห้องสมุด
บาร์โค๊ด 2 มิติข้อมูลทางบรรณานุกรมของหนังสือ
บาร์โค๊ด 2 มิติข้อมูลการยืมคืน (ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 2551)
RFID - Radio frequency identification
การใช้คลื่นความถี่วิทยุ เพื่อการระบุอัตลักษณ์ของวัตถุหรือเจ้าของวัตถุที่ติดป้ายอาร์เอฟไอดีแทนการระบุด้วยวิธีอื่
วัตถุประสงค์หลักของอาร์เอฟไอดี คือ เพื่อนำไปใช้งานแทนระบบรหัสแถบ เนื่องจากจุดเด่นของอาร์เอฟไอดีอยู่ที่การอ่านข้อมูลจากแท็กได้หลายๆ แท็กแบบไม่ต้องมีการสัมผัส
เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ทรานสปอนเดอร์ (Transponder) มาจากคำว่า ทรานสมิต
เตอร์ (Transmitter) ผสมกับคำว่า เรสปอนเดอร์ (Responder)
• เทคโนโลยีบาร์โค๊ดเป็นระบบที่อ่านได้อย่างเดียว ไม่สามารถ เปลี่ยนแปลงข้อมูลที่อยู่บนบาร์โค๊ดได้ ป้ายอาร์เอฟไอดีสามารถอ่าน และบันทึกข้อมูลเพิ่มเติมนอกเหนือจากตัวเลข และเพิ่มเติมข้อมูลภายหลังได้
• เป็นเทคโนโลยีที่ส่งข้อมูลทุกอย่างผ่านคลื่นความถี่วิทยุ ดังนั้นการอ่านข้อมูลจากป้ายอาร์เอฟไอดีจึงจำเป็นต้องให้ป้ายอาร์เอฟไอดีอยู่ในบริเวณที่เครื่องอ่านสามารถทำการอ่านข้อมูลได้ และผู้ใช้สามารถยืมคืนทรัพยากรสารสนเทศได้ด้วยตนเอง
เชื่อมโยงฐานข้อมูลทรัพยากรสารสนเทศปรับปรุงข้อมูลเป็นปัจจุบันทันที
ข้อดีของการใช้งาน RFID
• Non-Line-of-sight สามารถบ่งชี้วัตถุหรืออ่านข้อมูลได้โดยวัตถุนั้นไม่ต้องอยู่ในแนวระดับที่มองเห็น
• สามารถอ่านข้อมูลผ่านวัตถุหรือสิ่งกีดขวาง (ยกเว้นโลหะหรือของเหลวที่มีผลต่อการส่งและรับคลื่นวิทยุ)
• สามารถอ่านข้อมูลของวัตถุทั้งหมดที่อยู่ในรัศมีการอ่านได้ในครั้งเดียว
• เพิ่มความสะดวกรวดเร็ว และความถูกต้องของข้อมูล
Active Tag มีแหล่งพลังงานขนาดเล็ก หรือแบตเตอรี่ในตัวสามารถส่งข้อมูลด้วยความถี่ ได้ด้วยตนเอง
• สามารถส่งข้อมูลได้ไกล
• ราคาสูง
• มีอายุการใช้งานจำกัด (ขึ้นกับแบตเตอรี่)
2. Passive Tag ไม่มีแหล่งพลังงาน หรือแบตเตอรี่ในตัว
• ต้องการพลังงาน หรือการกระตุ้นด้วยความถี่วิทยุจาก Reader
• ราคาถูก
• ไม่จำกัดอายุการใช้งาน 100,000 ครั้ง
ประโยชน์
• ช่วยในด้านการบำรุงรักษาระบบอัตโนมัติให้กับอุตสาหกรรมที่ลงทุนด้านด้านเครื่องจักรและอุปกรณ์สูง เช่นบริษัทด้านพลังงาน
• ผู้ให้บริการด้านสุขภาพ ติดตั้ง RFID สำหรับติดตามและตรวจสอบเครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้ในโรงพยาบาลและที่บ้านคนไข้
• อุตสาหกรรมรถยนต์ ใช้ RFID ในไลน์การผลิตทำให้ตรวจสอบคุณภาพได้ทุกขั้นตอน
• ธุรกิจการบินใช้ RFID ในการบริหารงานสินทรัพย์และตรวจสอบอะไหล่เป็นของแท้หรือเปล่า
• ห้องสมุด ???
การนำมาใช้งานในห้องสมุด
การบริการยืมวัสดุสารสนเทศด้วยตัวเอง (Self-Service)
การบริการรับคืนวัสดุสารสนเทศด้วยตัวเอง (Material Return) ที่ตู้รับคืนหนังสืออัตโนมัติ (Book Return)
ระบบรักษาความปลอดภัย ของวัสดุสารสนเทศ (RFID Theft Detection/Security Gate) เป็นระบบตรวจสอบและป้องกันการนำวัสดุสารสนเทศ ออกจากห้องสมุดโดยไม่ผ่านการยืมคืนที่ถูกต้อง (ระบบการเข้าออกห้องสมุด และ ตรวจสอบการนำหนังสือออกจากห้องสมุด)
อุปกรณ์แยกวัสดุสารสนเทศ (Sorting Station) เป็นชุดอุปกรณ์เพื่อแยกหนังสือหรือวัสดุสารสนเทศที่ได้รับคืนจากสมาชิก ออกตามหมวดหมู่หรือชั้นวางที่ถูกต้อง
การสำรวจวัสดุสารสนเทศและการจัดชั้น (Inventory and Shelf Management) เป็นการสำรวจหนังสือ หรือวัสดุสารสนเทศ บนชั้น ซึ่งจะตรวจสอบว่าหนังสือเล่มใดวางผิดที่หรือมีจำนวนหนังสือที่หายไป
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น